In 1580 werd Hendrik van den Broeck schout van Etten, Leur en Sprundel. Zijn zoon, Jonkheer Engelbrecht van den Broeck, nam deze functie in 1613 over. Tussen 1618 en 1624 is het perceel rondom het huidige Withof verkocht aan Jonkheer Engelbrecht van den Broeck. Welke in 1613 eigendom was van Rommen Jacob Cornelissen. Dochter van Jonkheer Engelbrecht van den Broeck, Maria van den Broeck, trouwde voor 1635 met Reynier Pybes d'Adama. Deze nam in 1645 het ambt van schout van zijn schoonvader over.
|
Het is niet precies bekend wanneer zij het perceel van Jonkheer Engelbrecht van den Broeck hebben geërfd. Zeer waarschijnlijk hebben ze in 1642 de toenmalige bebouwing op het perceel laten slopen en hierna Huize Adama laten bouwen. Dit is te zien in het wapen van Reynier Pybes d'Adama en Maria van den Broeck op de gevel van Huize Adama.
In 1653 heeft Reynier Pybes d'Adama zijn overheidsfunctie opgegeven en hij is gestorven in 1671. Hierna hebben tot circa 1685 twee van de acht kinderen de woning bewoond, Karel en Engelbrecht.
Na bovengenoemde eigenaren is het perceel inclusief de daarbij horende bebouwing veelvuldig van eigenaar gewisseld. Dit is terug te zien in het overzicht hier onder. |
 |
 |
Tot 1807 bewoonde familie Martin Huize Adama, in dit jaar verkopen zij het aan Adriaan Boot die het op zijn beurt weer aan een boer verhuurt.
In deze tijd waren de zusters van de orde der Penitenten Recollectinen uit Dongen, een bloeiend klooster en pensionaat, op zoek naar verdere uitbreiding in een andere plaats. Na jaren zoeken werden ze rond 1820 verwezen naar een oud vervallen herenhuis te Etten waar ze in alle nederigheid een nieuw huis konden gaan stichten.Rond dit jaar was in Etten het godsdienstig, zedelijk en cultureel peil laag. De toenmalige pastoor van Etten, Antonius Oomen, stond niet onwillig tegenover de komst van de zusters omdat hij zeer goed op de hoogte was van de activiteiten van de zusters. Hij hoopte dat de zusters katholiek onderwijs konden gaan geven. In Etten was dit nog niet mogelijk. Wel hadden Etten en Leur openbaar onderwijs. Na besprekingen te hebben gevoerd met pastoor Oomen werd dan ook besloten het gebouw te kopen op naam van Adriaan Michel van Hooydonk. Dit werd gedaan omdat te toenmalige wetgeving niet toestond dat een geestelijk gezelschap zakelijke handelingen konden verrichten.
De eerste nieuwe bewoners van Adama kwamen op 19 maart 1820 in Etten aan bij Huize Adama. Het waren Mère Marie Joseph en Soeur Bernarda. Echt welkom waren ze niet bij de Ettense bevolking, die gehoord hadden van de plannen over de kostschool en er eigenlijk niets van verwachtte. Er was veel op te ruimen, schoon te maken en in orde te brengen in het sterk verwaarloosde huis, voordat de eerste bewoners er hun intrek konden nemen. Op 4 mei 1820 was het eindelijk zover dat vier gasten hun intrek konden nemen. Al de volgende dag, op 5 mei 1820, zou het pensionaat geopend worden, dat betekende nog flink aanpakken om alles in orde te maken. Johanna Bastiaansen en Elisabeth van Dun werden de eerste kostschoolleerlingen: het begin van een bloeiende orde die 't Withof" is gaan heten. Vanwaar de naam en hoe oud deze is is helaas niet na te gaan. Waarschijnlijk bestond die naam al in de volksmond, nadat de gevel, die bestaat uit gele Ijsselsteen, wit geverfd is. Het gebouw is toen "witte hof" is gaan heten, wat later in de streektaal al snel het "wit hof" werd. |
| |
 |
Het is jammer dat er vrij weinig bekend is van de verdere tekeningen of plattegronden van het complex. Dit maakt het moeilijk een goed beeld te krijgen van de verdere oorspronkelijke indeling van de gebouwen. Ook is er veel onduidelijk over de verdere verbouwingen aan Huize Adama.
Wel staat vast dat er in 1850, 1870, 1907 , 1960 en 1983 al veel veranderingen aan het oorspronkelijke Huize Adama plaatsvonden.
Reeds kort na de intrek in 1820 van de eerste zusters in Huize Adama, werd de behoefte aan uitbreiding merkbaar. Door de activiteiten die zij hier ter plaatse en in de streek ontwikkelden en door de toeloop van religieuzen en pensionnairen moest er worden bijgebouwd. Hieronder een beknopt schematisch overzicht van de verdere verbouwingen.
Het oorspronkelijke Huize Adama is aangeduid met de letter N. Hieronder staan de beschrijvingen van de diverse letters op volgorde van jaartal. Ook staat er nog plattegrond uit jaren 80. |
| |
1834:
De linkervleugel [M1] wordt aangebouwd. Twee woonlagen met daarboven een zolder; gebouwd op een provisie kelder.
Op de begane grond een leszaal en refter.
1844:
De rechtervleugel [M2] wordt aangebouwd. Identiek aan de linkervleugel: een kelder, op de begane grond 2 schoollokalen voor
de dorpsjeugd en op de eerste verdieping een dormtoir met 12 cellen voor de zusters. Daarboven nog een zolder.
1850/52:
Kleine Kapel met rectoraat [O].
1858:
De rechtervleugel [M2] wordt verlengd en uitgebreid met 1 klaslokaal en boven wordt de dormtoir vergroot naar 31 cellen.
1861:
De linkervleugel [M1] wordt eveneens verlengd. Hierin ondergebracht worden een recreatiezaal en op de slaapzaal komen er 16 chambrettes bij.
1870:
Interieur van Huize Adama [N] werd ingrijpend verbouwd. Ook in dit jaar werd de achterbouw [Q] gebouwd. Hierin kwamen woon- werkvertrekken voor de zusters met slaapzalen. De gehele afdeling Q werd, vanwege de duidelijk scheiding met de internaatsgebouwen M1 en M2, het "slot" van het klooster.
1885:
De linker voorvleugel [K] wordt aangebouwd. Hierin komen 6 klassen met op de eerste verdieping een grote slaapzaal voor het internaat.
1889:
De rechter voorvleugel [L] wordt aangebouwd. Dit is de tegenhanger van vleugel K. Hierin werd de nieuwe dorpsschool gevestigd. Erboven slaapzalen voor de zusters. Het nu ontstane plein tussen K en L werd van de straat afgesloten voor een stenen muur met ijzeren hekken.
1895:
De Normaalschool [J] wordt aangebouwd. Een interne opleidingsschool voor onderwijzeressen.
1896:
Er werd een nieuwe stal [V] gebouwd. In 1892 waren enige percelen akker- en weidegrond aangekocht. Hierop werd een stal met een grote schuur gebouwd.
1908:
De Grote Kapel [T] werd gebouwd. In hetzelfde jaar werd ook het nieuwe novicicaatsgebouw [S] en de keuken [R] aangebouwd. Dit betrof een verbouwing van de vroegere sacristie tot keuken met daarboven ziekenkamers. Een transept van de Kleine Kapel moest daarvoor verdwijnen.
1910/14:
Pensionaatvleugel [D]. Daarnaast is ook gebouw U gebouwd. Met op de begane grond strijklokalen en bergingen en op de verdieping de recreatiezaal.
1921:
De nieuwe kweekschool [A] en het internaat bij de kweekschool [C]. Welke later diverse functie had. Daarnaast werd ook het rectoraat [F] en de nieuwe pensionaatafdeling [H] gebouwd.
1937/38:
Het Mariahof [niet op de plattegronden], nu onderdeel van het Kloosterhof (Mariahof, Santa Clara en het nieuwe San Francesco. Santa Clara is gebouwd omstreeks 1994 en San Francesco rond
2001
1952/55:
Bouw van Regina Mundi [niet op de plattegronden].
1953:
Douche-inrichting [E] en verder enkele verbouwingen en uitbreidingen aan de kweekschoolafdeling [B].
1954+1964:
Verbouwing van de Grote Kapel [P]
1955:
Waarschijnlijk heeft de bouw van het Ketelhuis in dit jaar plaatsgevonden [niet op de plattegronden].
1955/57:
Bouw San Francesco [niet op de plattegronden].
1982:
Sloop gedeelte van het klooster i.v.m. ontwikkeling nieuwbouw vleugels zusters.
1984:
Bouw van 2 nieuwbouwvleugels [1 en 2 op plattegrond hiernaast].
2002:
Sloop San Francesco i.v.m. ontwikkeling nieuwbouw Kloostergaard.
2003/04:
Bouw Kloostergaard [niet op de plattegronden].
2004:
Bouw KDV en BSO [niet op de plattegronden]
2005:
Koop voormalig klooster inclusief Grote Kapel, en beide jaren 80 aanbouwen van de zusters Franciscanessen door WEL.
2005/07:
Nieuwe bestemming Ketelhuis, project BIJzonder [niet op de plattegronden].
2009:
Sloop Regina Mundi i.v.m. ontwikkeling nieuwbouw [niet op de plattegronden]. |
De uiteenzetting van de geschiedenis is mede tot stand gekomen door
de volgende bronnen:
Bron1: d' Hûskes Kastelen in Etten-Leur 2 "HUIZE ADAMA" door Jacques Nagelkerke, 1983
.
Bron2: Klooster "Het Withof" door Zuster Borromea van Bekhoven, Congregatie Zusters Franciscanessen van Etten, 1992.
|
|
